دکتر محمود هادیپور دهشال « دکترای داروسازی»

---

دو رشته سلول در فرایند استخوان سازی دخالت دارند . سلول های استخوانساز که با استفاده از ویتامین D و کلسیم ، بافت تازه استخوان را ایجاد می کنند و سلول های استخوان خوار که مسئول از بین بردن بافت های فرسوده هستند. پوکی استخوان نتیجه پیشی گرفتن فعالیت استخوان خوارها نسبت به سلول های استخوانساز است . عوامل زیر در ایجاد یا تشدید بیماری موثرند :

 

 

کمبود کلسیم:
بخش عمده کلسیم مورد نیاز بدن از طریق مصرف لبنیات به ویژه شیر تامین می شود . بنابراین کمبود یا فقدان لبنیات، سبزیجات تازه و سایر فراورده های حاوی کلسیم در رژیم غذایی موجب ایجاد یا تشدید پوکی استخوان خواهد شد . به همین دلیل مصرف این فراورده ها همراه با مکمل های کلسیم در افراد بالای 35 سال به ویژه بانوان توصیه می شود .

کمبود تحرک:

تحرک عامل مهمی در استخوانسازی است .پیاده روی ، ورزش مستمر و خودداری از سکون دائمی می تواند در ایجاد استخوان های سالم و توپر موثر باشد .

کاهش هورمون های استروئیدی بدن:

هورمون های استروئیدی (تستسترون در مردان و استروژن و پروژسترون در بانوان) در فرایند استخوانسازی نقش دارند. عدم بلوغ جنسی یا تاخیر در آن و یا بروز یائسگی به دلیل افت میزان هورمون های استروئیدی در بروز پوکی استخوان نقش دارند .بر این اساس بهره گیری از هورمون های استروئیدی می تواند در درمان پوکی استخوان تاثیر داشته باشد .
 

عوامل تخصصی دیگر:

عوامل دیگری همچون کمبود آنتی اکسیدان و یا خونسازی غیر موثر ( در بیماران تالاسمی ) نیز در ایجاد یا تشدید پوکی استخوان نقش دارند .

طبقه بندی داروهای موثر در درمان پوکی استخوان:

· گروه اول ، داروهای موثر بر هورمون های جنسی هستند . این داروها یا دارای ساختمان مشابه هورمون های جنسی هستند و یا موجب تسهیل اتصال هورمون ها به بافت های هدف می شوند .

 
· گروه دوم داروهای موثر بر جذب کلسیم هستند . این داروها می توانند دارای ساختمان هورمونی بوده و یا موجبات رسوب بهتر کلسیم در بافت استخوانی را فراهم آورند.

 
· گروه سوم ، داروهایی هستند که فعالیت سلول های استخوان خوار را مهار می کنند .

 
· و گروه چهارم ، داروهای فعال کننده سلول های استخوانساز هستند .

 
البته امروزه داروهایی با خصوصیات همزمان تحریک استخوانسازی و مهار سلول های استخوان خوار نیز به بازار عرضه شده اند .

 
نکات مهم (در مصرف داروهای ضد پوکی استخوان) :

 
- مصرف این داروها حتما باید با تجویز پزشک صورت گیرد.

 
- مصرف داروها تنها در صورت وجود مقدار کافی کلسیم ، ویتامین D و سایر آنتی اکسیدان ها مفید خواهد بود .

 
- اثربخشی این داروها نیاز به زمان طولانی دارد . چون روند ساخت و ترمیم بافت استخوانی یک روند تدریجی و آرام است .

 
چند توصیه ( برای پیشگیری از پوکی استخوان ) :

 
· سعی کنید رژیم غذایی روزانه شما حاوی مقادیر زیاد لبنیات و سبزیجات تازه باشد .

 
· تحرک و فعالیت بدنی عامل مهمی در داشتن استخوان های سالم هستند .

 
· انجام آزمایش چگالی سنجی استخوان ( Bone Desitometry )، تنها روش مناسب در تشخیص پوکی استخوان است لذا از تشخیص بر اساس حدس و گمان در این خصوص پرهیز نمایید.

 
· مصرف درست کلسیم در جذب آن موثر است . به همین دلیل یک ساعت قبل تا دو ساعت پس از مصرف فراورده های حاوی کلسیم از مصرف چای و قهوه خودداری فرمایید.

• - روش جدید درمان پوکی استخوان

• - میگو و سلامت جامعه
• - آدامست را قورت نده!
• - ماهی غذای سلامتی
• - چه غذاهایی شما را خوش اخلاق می کنند؟
• - توصيه هاي تغذيه‌اي در پارکينسون