بررسی محرک ها و موانع اجرای فناوری اطلاعات

در سازمان های خدمات بهداشتی درمانی و اثرات استفاده از این فناوری بر سازمان

فناوری اطلاعات، موضوع مهمی است که سازمان های ارایه خدمات بهداشتی- درمانی امروزی با آن روبرو هستند. یکی از دلایلی که باعث شده تا اکثر سازمان ها برای سرمایه گذاری و استفاده از آن رغبت نشان ندهند، وجود ابهام در مورد تاثیر اجرای آن بر ارتقای فرایندهای اصلی و بهبود کیفیت در سازمان است. به علاوه، فناوری اطلاعات دارای اشکال مختلفی است که می تواند برای مقاصد گوناگون به کار گرفته شود و لازم است تا بررسی جامعی در خصوص اثربخشی و کارایی هر کدام از این روش ها انجام شود.

سرمایه گذاری و اجرای فناوری اطلاعات، نیازمند داشتن درک و شناخت از مسایل متعددی است که سازمان ها باید به دقت آنها را مورد بررسی قرار دهند. برخی از این مسایل عبارتند از: پذیرش تغییرات فرهنگی و تمایل به استفاده از اشکال مختلف این فناوری توسط ارایه کنندگان خدمات، تحلیل هزینه- منفعت استفاده از روش های مختلف فناوری اطلاعات، ارتباط این روش ها با کیفیت و ایمنی و کارایی آنها در بهبود ارایه خدمات.

                                                          تهیه و تنظیم :

پیر حسین کولیوند ( کارشناس ارشد مدیریت اجرایی )

کلید واژه ها: فناوری اطلاعات، مجموعه خدمات بهداشتی درمانی، کیفیت و ایمنی.

بیان مساله و اهمیت پژوهش:

فناوری اطلاعات، دارای توانایی و ظرفیت بالقوه برای بهبود کیفیت، ایمنی و کارایی خدمات بهداشتی- درمانی است. گسترش فناوری اطلاعات در عرصه مراقبت های بهداشتی، به طور کلی در حد پایینی است (هر چند این موضوع در مورد تقاضا برای فناوری اطلاعات متفاوت است). به هر حال بررسی ها حاکی از آن است که ارایه دهندگان خدمات برای افزایش سرمایه گذاری در این بخش، مصمم هستند.

سرمایه گذاری در بخش فناوری اطلاعات، مستلزم عزم سازمان ها برای بهبود کیفیت و افزایش کارایی است.

موانع موجود، شامل هزینه و پیچیده بودن اجرای فناوری اطلاعات است که اغلب مستلزم ایجاد تغییرات در فرهنگ سازمان و تغییر در فرایندهای کاری اصلی است.

همچنین ویژگی های معینی از بازار مراقبت بهداشتی- شامل سیاست های پرداخت که بر تعداد توجه دارند و نه کیفیت و نیز سیستم ارایه چند بخشی خدمت- می تواند موانعی را بر سر راه پذیرش فناوری اطلاعات قرار دهد.

به خاطر ظرفیت و امکانات فناوری اطلاعات، هر دو بخش خصوصی و دولتی تلاش های زیادی را برای افزایش استفاده از آن در مراکز خدمات بهداشتی صورت داده اند.

گام های تکمیلی می تواند شامل مشوقهای مالی (مثل سیاست های پرداخت یا وامها) و تلاش های فزاینده برای استاندارد کردن شکل بایگانی ها، فهرست علایم و اختصارات و نیز ایجاد پروتکل های ارتباطی به منظور افزایش قابلیت همکاری بین واحدهای مختلف سازمان باشد.

به هر حال، ایجاد هر سیاستی برای تشویق به سرمایه گذاری بیشتر، باید دقیقاً بررسی شود تا از وقوع نتایج ناخواسته اجتناب گردد.

با فراهم شدن روش های جدید دسترسی و استفاده از اطلاعات برای ارایه کنندگان خدمات و بیماران آنها، فناوری اطلاعات قابلیت بهبود کیفیت، ایمنی و کارایی خدمات بهداشتی را دارد؛ هرچند به طور نسبی تعداد اندکی از ارایه کنندگان مراقبت بهداشتی به طور کامل فناوری اطلاعات را پذیرفته اند.

گسترش اندک فناوری اطلاعات در سازمان های بهداشتی، ناشی از پیچیدگی سرمایه گذاری در این بخش است؛

تصور می شود که فناوری اطلاعات، فرهنگ و فرایندهای کاری سازمان را تغییر می دهد و یک عدم اطمینان از اینکه پزشکان، پرستاران و سایر کارکنان آن را به کار می برند، وجود دارد.

به علاوه، ویژگی های معین بازار- نظیر سیاست های پرداخت که بر حجم خدمات تاکید دارد و نه کیفیت و نیز چند پارگی ارایه مراقبت- موانعی هستند که بر سر راه سرمایه گذاری در تکنولوژی اطلاعات قرار گرفته و ممکن است موجب کند شدن جریان این سرمایه گذاری بشوند.

لازم است کسانی که سیاست ها را تدوین می کنند، درک بهتری از اینکه فناوری اطلاعات چگونه در حال گسترش در میان ارایه دهندگان خدمات است، به دست آورند و نیز اینکه چه کارهایی باید انجام شود تا انگیزه پذیرش بیشتری را به وجود آورد و در این صورت، اقدامات بعدی چه خواهد بود.

هر سیاستی برای ترغیب سرمایه گذاری بیشتر باید به دقت مورد بررسی قرار گیرد چون ممکن است نتایج ناخواسته ای پیش آید (مانند عدم موفقیت در اجرا بر اثر ناتوانی سازمان در ایجاد تغییرات فرهنگی لازم).

این بخش، نخستین گام در افزایش درک ما از مفهوم رایج فناوری اطلاعات در صنعت مراقبت های بهداشتی است.

علیرغم توجه زیاد به موضوع، ابهامات زیادی در مورد نقش فناوری اطلاعات در مراکز خدمات بهداشتی باقی است:

کدام نوع فناوری اطلاعات مورد استفاده قرار گیرد؟

چه ارتباطی بین استفاده از فناوری اطلاعات و بهبود کیفیت وجود دارد؟

تاکنون بیمارستان ها و پزشکان، در فناوری اطلاعات چه میزان سرمایه گذاری کرده اند و در کدام نوع آن؟

چه عواملی باعث کند شدن جریان سرمایه گذاری و اجرای فناوری اطلاعات می شود؟ (مانند تغییر در جریان کار، فقدان سازگاری نسبت به سایر فناوری های اطلاعات وهزینه ها)

چه گام های رایجی توسط نهادهای دولتی و خصوصی برای تشویق گسترش بیشتر فناوری اطلاعات برداشته شده است؟ چه اقدامات دیگری ممکن است ایجاد انگیزه کند؟

ارایه مراقبت های بهداشتی با کیفیت، نیازمند این است که ارایه دهندگان مراقبت و بیماران، اطلاعات زیادی را از منابع مختلف و متنوع با هم ادغام کنند.

بعلاوه، افزایش قابلیت دسترسی آسان و نیز استفاده از اطلاعات صحیح برای پزشکان، پرستاران، تکنیسین ها و سایر کارکنان در مورد بیمارانشان؟، باید موجب بهبود مراقبت شود.

توانایی بیماران در کسب اطلاعات، برای مدیریت بهتر وضعیت آنها و نیز برقراری ارتباط با سیستم سلامت، همچنین باید باعث بهبود کیفیت و کارایی مراقبت گردد. این قابلیت بهبود مراقبت، موجب اشاعه وسیع تر فناوری اطلاعات مورد نظر می گردد.

هرچند تحقیق بیشتری باید انجام شود تا در مورد این سوال درک بیشتری به دست آوریم که کدام نوع فناوری اطلاعات برای بهبود مراقبت در مجموعه های مختلف لازم است و نیز چه شرایطی برای اطمینان از اجرای موفق آن باید ایجاد شود.

مطالعات حاضر نشان می دهد که برخی فناوری ها، منجر به ارایه بهتر مراقبت می شود.

معمولاً سیستم مراقبت بهداشتی، نسبت به صنایع دیگر، استفاده کمتری از فناوری اطلاعات دارد اما بررسی ها بیانگر این است که ارایه دهندگان مراقبت، در حال افزایش سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات هستند.

محدوده فناوری اطلاعات و انواع به کار گرفته شده آن توسط موسسات، در حال تغییر است. مزیت های فناوری اطلاعات در هر مجموعه، به طور گسترده منعکس کننده توانایی محرک ها و موانع برای سرمایه گذاری است.

برای بسیاری از سازمان ها، کیفیت و بهبود فرایند، در زمره محرک های اولیه محسوب می شود. برای سایر سازمان ها، افزایش کارایی، محرک سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات است.

هنوز هم، هزینه و پیچیده بودن اجرای فناوری اطلاعات (که مستلزم طراحی سازمانی و طراحی جریان کار است) موانعی را بر سر راه استفاده از فناوری اطلاعات قرار می دهد.

بازار وسیع تر مراقبت بهداشتی، موانع اضافی دیگری را نیز برای سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات ایجاد می کند؛ سیستم های پرداخت، که هزینه خدمات را با حجم خدمات ارایه شده مرتبط می کنند، مانع دیگری به شمار می روند؛ مثلاً ممکن است ارایه دهندگان مراقبت که کیفیت را از طریق کم کردن تعداد واحدهای خدماتی بهبود می دهند، به وسیله قانون مجازات شوند.

سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات اگر منجر به کاهش حجم خدمات شود، خیلی از سرمایه گذاران، از همه مزایای آن بهره مند نخواهند شد.

سازمان هایی که واحدهای ارایه مراقبت را ادغام می کنند، می خواهند که از جنبه های پیشرفته تر فناوری اطلاعات استفاده کنند، چون توانایی استفاده از این جنبه ها را دارند.

علاوه بر موانع ناشی از سیستم های پرداخت، "سیستم ارایه چند بعدی" نیز باعث سرمایه گذاری زاید سازمان هایی خواهد شد که خدمات چندگانه را ارایه می کنند و آنها نسبت به سایرین، برخی مزایا را از دست خواهند داد. اگر چه این جنبه از سیستم ارایه خدمات، یک مانع بر سر پذیرش فناوری اطلاعات است اما استفاده وسیع از آن می تواند به این سازمان ها کمک کند تا ارایه مراقبت را در مجموعه های مختلف سازمان، هماهنگ کنند و بر برخی از مشکلات چند بعدی بودن خدمات غلبه کنند.

هم سازمان های خدمات بهداشتی خصوصی و هم دولتی، تلاش های زیادی برای افزایش استفاده از فناوری اطلاعات انجام داده اند؛ این تلاش ها شامل موارد زیر هستند:

ایجاد و ارتقای استانداردها، تحقیق برای بررسی اثر فناوری اطلاعات بر کیفیت خدمات، ایجاد انگیزه برای سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات، اعطای کمک مالی به سازمان هایی که در بخش فناوری اطلاعات سرمایه گذاری می کنند و تدوین استراتژی هایی برای بهبود جریان اطلاعات در میان ارایه دهندگان .

اقدامات دیگری که باعث گسترش فناوری اطلاعات می شود می تواند این موارد را شامل شود:

تغییر در سیاست پرداخت، اعطای وام یا کمک مالی و الزام برای پذیرش فناوری های خاص مثل فناوری اطلاعات.

تعریف و ابعاد موضوع

به طور کلی، فناوری اطلاعات امکان جمع آوری، ذخیره، بازیافت و انتقال اطلاعات را به صورت الکترونیک برای ارایه دهندگان مراقبت فراهم می کند.

هنوز هم بیشتر موضوعات تخصصی در فناوری اطلاعات (به خاطر فقدان تعاریف دقیق)، حجم و سرعت تغییر این فناوری را به چالش می کشاند.

کارکردهای دقیق سیستم نیز، به شرایط اجرای آن در یک مجموعه وابسته است.

هم شرایط اجرای فناوری اطلاعات و هم کارکردهای آن، با گذشت زمان تغییر می کند.

مثلاً ثبت کامپیوتری دستور ارایه کنندگان خدمت (Computerized Provider Order Entry) -که اشتباهات

نوشتاری و ارتباطی پزشکان و کسانی که سفارشات را وارد کامپیوتر می کنند را به حداقل می رساند- فقط می تواند برای تجویز داروها یا سایر دستورات پزشکی مثل تصویربرداری، مشاوره و انتقال بیمار به کار رود.

برای مدارک پزشکی الکترونیکی، تعاریف متعددی وجود دارد که به مجموعه عملکرد آن بستگی دارد (Brailler and

Trasawa 2003).

از آنها می توان به عنوان ابزاری فعال برای ذخیره اطلاعات بیمار یا پشتیبانی از تصمیم استفاده نمود.

در هنگام خرید فناوری اطلاعات، ارایه کنندگان مراقبت باید کارکردهای چندگانه آن و نیز صدها کاربرد دیگری که توسط فروشندگان متنوع پیشنهاد می شود را مورد بررسی قرار دهند.

به طور کلی، عملکردهای مختلف فناوری اطلاعات دارای سه شاخه اصلی است:

1- سیستم مدیریتی و مالی، که تنظیم صورتحساب، انجام محاسبات و سایر کارهای مدیریتی را تسهیل می کند.

2- سیستم های بالینی (کلینیکی)، که ورودی های تازه ای را به فرایند مراقبت وارد می کند و یا فرایند مراقبت را بهبود می بخشد.

3- ساختارهای زیربنایی، که از هر دو کاربرد بالینی و مدیریتی پشتیبانی می کند.

نمودار 1-1 صفحه 6، نمونه هایی از کاربرد فناوری اطلاعات را در بیمارستان ها نشان می دهد.

جدول صفحه 7 و 8، تعاریفی از سیستم های بالینی مختلف و سایر شرایط فناوری اطلاعات را ارایه می کند.

نمودار 1-1

نمونه هایی از فناوری اطلاعات بهداشتی در بیمارستان ها

نوع فناوری اطلاعات کاربرد

تنظیم صورتحساب

سیستم محاسبه هزینه ها

مدیریتی و مالی پذیرش بیمار

اسامی کارکنان و لیست حقوقی آنها

مدیریت اموال به صورت الکترونیکی

ثبت دستور انجام تست های آزمایشگاهی، پروسیجرها یا تجویز دارو به صورت کامپیوتری

مدارک پزشکی الکترونیک

بالینی نگهداری عکس ها به صورت الکترونیک

گزارش نتایج آزمایشگاه و سایر ارزیابی ها از بیمار

سیستم پشتیبانی از تصمیم گیری در محیط بالینی

(تکمیل نسخه دارویی، اعلان کننده خطا در هنگام وارد کردن موارد نادرست، ضبط الکترونیکی)

پایش الکترونیکی بیمار در واحدهای مراقبت شدید

کامپیوترهای دسک تاپ دار، رومیزی، کارت دار و لپ تاپ

شبکه ها و سرورها (سرویس دهندگان به شبکه)

زیربنایی (زیرساختی) شبکه های بی سیم

سیستم های شناسایی صدا برای دستورات پزشکان و ثبت مدارک پزشکی

استفاده از بارکد برای دارو، ابزار پزشکی و کنترل موجودی

سیستم های حافظ جنبه های محرمانه اطلاعات

تذکر: کاربردهای فهرست شده، کاربردهای نمونه هستند و فناوری اطلاعات شامل موارد دیگری نیز می شود.

جدول 1-1

فناوری ها و شرایط زیر، اغلب موضوعات اصلی فناوری اطلاعات در خدمات بهداشتی- درمانی هستند:

- مدارک پزشکی الکترونیک: از ابتدا به عنوان قفسه پرونده الکترونیک، برای نگهداری اطلاعات بیمار از منابع مختلف، مورد نظر بود (که متن، صدا، تصاویر، دست نوشته ها و غیره را شامل می شد).

اکنون به عنوان بخشی از سیستم ثبت دستور اتوماتیکی و تفکیک بیمار در نظر گرفته می شوند که دسترسی در زمان مناسب به اطلاعات بیمار را فراهم می کند.

- ثبت کامپیوتری دستور: شکل اصلی آن یک نوع سیستم برای تکمیل کردن و دادن دستور دارویی است. اشکال پیشرفته تر آن دستورات آزمایشگاه، بررسی رادیولوژی، پروسیجرها، ترخیص، انتقال و ارجاع بیمار را شامل می شود.

- سیستم پشتیبانی از تصمیمات کلینیکی: امکان توصیه های تشخیصی و درمانی در زمان مناسب را برای پزشکان و پرستاران فراهم می کند. محدوده گوناگونی از فناوری را، از هشدارهای ساده گرفته تا اخطار به خاطر تداخل اثرات داروهای تجویزی، دربر می گیرد (به طور کلی همه جریانات و قوانین بالینی را پوشش می دهد).

این قسمت می تواند به عنوان یک قسمت از دو مرحله قبلی به حساب آید.

- سیستم ارتباطات و بایگانی عکس ها: این فناوری، تصاویر رادیولوژی و سایر بخش های تشخیصی (مثلاً تصاویر به دست آمده از پرتو ایکس، MRI و سیتی اسکن ) را به صورت یکپارچه در یک جا ذخیره کرده و آنها را به بخش مدارک

پزشکی، یک بخش کلینیکی یا سایر مراکز مراقبت ارسال می کند.

- بارکدگذاری: بارکدگذاری در حوزه مراقبت های بهداشتی، شبیه سایر حوزه های دیگر است.

از یک اسکنر چشمی استفاده می شود تا اطلاعاتی که به شکل رمز روی محصول درج شده را بخواند.

در ابتدا، این شیوه برای تجویز دارو مورد استفاده قرار خواهد گرفت (به عنوان مثال، با مقایسه بارکد روی داروها و دستبند بیمار، از مطابقت دارو با بیمار اطمینان می یابد)؛ ممکن است برای استفاده از سایر کاربردهای آن نیز ترغیب شویم، مانند لوازم پزشکی، آزمایشگاه و رادیولوژی.

- شناسایی فرکانس رادیویی: این فناوری، مسیر حرکت بیمار در سراسر بیمارستان را پیگیری می کند؛ همچنین آزمایشگاه و مسیر تجویز دارو را از طریق سیستم ارتباطی بی سیم، به هم مرتبط می کند. اگر چه این شیوه، هنوز تکامل پیدا نکرده و تا به حال زیاد هم مورد استفاده قرار نگرفته، اما می تواند جانشینی برای بارکدگذاری باشد.

- ماشین های توزیع اتوماتیک: این فناوری، داروها را توزیع می کند.

روش انجام پژوهش

این پژوهش، به روش توصیفی و به صورت مقطعی انجام شده و داده ها با استفاده از مطالعه کتابخانه ای، جستجو در اینترنت و مراجعه به سایت بیمارستان ها و سازمان های مرتبط با خدمات بهداشتی درمانی جمع آوری شده است.

مدت زمان انجام تحقیق، حدود 2 سال بوده و داده های مربوطه به طور دایم توسط محقق جمع آوری، دسته بندی و مقایسه گردیده است.

جامعه تحقیق متشکل از مجموعه های مراقبت بهداشتی درمانی کشور امریکاست که از فناوری اطلاعات استفاده کرده و یا برای اجرای آن برنامه ریزی کرده اند و امکان دسترسی به اطلاعات مربوطه از طریق سایت آنها و یا سایر سازمان ها و یا گزارش های منتشر شده وجود داشته است.

یافته های پژوهش

یکی از محرک های اولیه برای پذیرش بسیاری از کاربردهای فناوری اطلاعات در بخش بالینی، اعتقاد به این است که آنها باعث بهبود کیفیت مراقبت از بیمار می شوند.

هنوز، نیاز به تحقیقات بیشتری است تا درک دقیق تری از رابطه بین فناوری اطلاعات و کیفیت به دست آوریم؛ مواردی مثل نوع مشکلات کیفیتی، که فناوری اطلاعات می تواند آنها را حل کند و مشخص شدن استراتژی های اجرایی، برای اطمینان از اینکه اهداف کیفی به دست آمده است.

کیفیت مراقبت های بهداشتی، به پزشکان، پرستاران، بیماران و خانواده هایشان و سایر کسانی که با استفاده از اطلاعات درست و در زمان مناسب تصمیم های صحیحی را اتخاذ می کنند، بستگی دارد.

هنوز هم لازم است تا اطلاعات بهداشتی، این تصمیمات را تغییر دهد.

دستورالعمل های راهنما و مدارک کلینیکی، دایماً توسعه پیدا می کنند همانطور که دانش، موجب بهبود وضعیت بیمار می شود.

- فناوری اطلاعات، ممکن است ابزاری را ایجاد کند که سبب ذخیره، یکپارچگی و به روز شدن اطلاعات شود.

- همگام با بهبود مراقبت در مجموعه هایی که یک خدمت را ارایه می دهند، فناوری اطلاعات بهداشتی همچنین دارای این قابلیت است تا مشکلات سیستم های خدماتی چندگانه را نیز مرتفع کند.

خیلی از بیماران، مراقبت را از چندین ارایه کننده مجزا دریافت می کنند (مثلاً بیمارستان خاتم، ام آر آی موج و آمبولانس کوثر)؛ در این حالت، ابزار اولیه هماهنگی، غالباً انجام گفتگو با بیماران است در مورد اینکه چه خدماتی از سایر ارایه کنندگان دریافت کرده اند و نظر آنها درباره وضعیت بیمار چه بوده است.

فناوری اطلاعات که بین مجموعه های مختلف به کار گرفته شده می تواند یک "سیستم یکپارچه ارایه خدمات مجازی" Virtual Integrated Delivery System) ) را بدون نیاز به وابستگی یا ادغام رسمی به وجود آورد.

کمیسیون ایالتی امریکا در ژوئن سال 2003 میلادی، طی گزارشی به کنگره اعلام کرد، فناوری اطلاعات بهداشتی، یکی از مهم ترین تغییرات سیستم ها است که برای بهبود کیفیت لازم است ( (Med Pac 2003 .

علیرغم اینکه این قابلیت مشخص است، اما مدارکی که ارتباط بین کاربردهای متنوع فناوری اطلاعات با بهبود کیفیت را نشان دهد تا به حال کم بوده است.

در سال 2000 انستیتوی طب (Institute of Medicine ) امریکا، گزارشی را منتشر کرد که طی آن برآورد شده بود

44000 تا 98000 نفر هر ساله به خاطر خطاهای پزشکی در بیمارستان های امریکا می میرند.

خیلی از این خطاها در تجویز دارو پیش آمده بود. در گزارش نهایی انستیتو طب امریکا، فناوری اطلاعات به عنوان یکی از 4 نیروی اصلی که به طور عمده کیفیت و ایمنی مراقبت را بهبود می بخشد، شناخته شده بود (IOM 2001).

در یک بررسی برای تعیین ارتباط بین کاربرد فناوری اطلاعات بهداشتی و کیفیت، مدارکی به دست آمد که نشان می داد شکل های مختلف فناوری اطلاعات بهداشتی موجب بهبود کیفیت می شود و یا دارای قابلیت بهبود کیفیت است.

تا به حال و به خاطر اینکه بسیاری از این یافته ها مبتنی بر تجربه تعداد اندکی از سازمان ها بوده و ممکن است سایر عوامل در موفقیت آنها موثر بوده باشد، لذا نمی توان نتایج به دست آمده را به سایر سازمان ها تعمیم داد.

بعضی مطالعات نشان داده که استفاده از سیستم ثبت کامپیوتری دستورات پزشکی (CPOE)، می تواند میزان خطاها در تجویز دارو را کاهش دهد. هرچند از هر 11 بررسی رسمی، 9 بررسی در مراکز پیشرفته انجام شد اما (CPOE) عمدتاً منجر به کاهش جدی خطاها در تجویز دارو شد (تا 55 درصد) (Bates et al. 1998).

از هر 11 مطالعه ای که انجام شد، حداقل یک مطالعه نشان داد کهCPOE از طریق یکی از موارد زیر موجب بهبود کیفیت و ایمنی شده است:

- کاهش خطاهای تجویز دارو که موارد مختلف تجویز دارویی را شامل می شد.

- کاهش اشتباه در تعیین مقدار داروی مصرفی

- افزایش دقت در تجویز داروهای خاص

- افزایش دقت تجویز دارو توسط دانشجویان و رزیدنت ها (Oren et al. 2003) .

اگرچه در نوع خطاهای قابل پیشگیری با روش بارکدگذاری محدودیت بیشتری وجود دارد، اما بارکدگذاری برای مقاصد ما، احتمالاً فناوری مناسب تری است.

بارکدگذاری در کنار تخت بیمار، با جلوگیری از پذیرش داروی اشتباهی که از بقیه سطوح عبور کرده، از وقوع خطا پیشگیری می کند.

مطالعات ثابت می کند که بارکدگذاری، خطای تجویز دارو برای بیماران بستری و سرپایی و میزان عوض شدن داروی بیماران را کاهش داده است. (Oren et al. 2003, Bates and Gawande 2003, GAO 200)

مطالعه ای در بخش زنان یک بیمارستان نشان داد که بارکدگذاری دارویی می تواند تا 85 درصد باعث کاهش خطاهای پزشکی گردد (از مجموع خطاهایی که سیستم بارکدگذاری می تواند از وقوع آنها جلوگیری کند)

(Mc Vicar and Valdes 2003).

نوع "سیستم های کامپیوتری پشتیبان تصمیم گیری بالینی" (Computer-based Clinical Decision Support System) به طور گسترده متغیر است- از مراقبت پیشگیرانه تا تداخل دارویی- . بنابراین، انواع فناوری مطالعه شده، به طور گسترده متغیر است.

در سال 1998، یک بررسی از 68 "سیستم کامپیوتری پشتیبان تصمیم گیری بالینی" در بیمارستان های امریکا انجام شد؛ تاثیرسودمندی این سیستم بر "فرایندهای مراقبت"، در 43 مطالعه از 65 مطالعه و یک تاثیر مثبت بر فرایند ترخیص بیمار در 6 مطالعه از 14 مطالعه نشان داده شد (Hunt et al 1998).

دو مطالعه در مورد سیستم های پشتیبان تصمیم گیری بالینی، بر جنبه های سیستم تجویز دارو متمرکز شدند.

یکی از مطالعات به این نتیجه رسید که تذکرات کامپیوتری، تا صد درصد، استفاده از دستورات فرعی را بهبود بخشید که دستوراتی برای ساخت سایر داروها یا انجام تست هایی که دوز مناسب دارو را مشخص می کند، هستند (Overhag et al. 1997).

مطالعه دیگر، دامنه وسیعی از سیستم های پشتیبان تصمیم گیری بالینی را بررسی کرد و نشان داد که استفاده از اینسیستم ها، موجب بهبود نوع و دوز داروها شده است (Teich et al. 2000 ).

با بررسی مدارک مربوط به " ثبت کامپیوتری دستورات ارایه کننده" (CPOE) و "سیستم های پشتیبان تصمیم گیری بالینی" (CDSS)، محققان دریافتند که یک موضوع مهم در اطمینان از اجرای موفق هر دو سیستم، آستانه ای است که سیستم اعلان خطر (آلارم) باید تنظیم شود، تا پزشکان علایم غلط دریافت نکنند (Kaushal and Bates 2001).

مدارک پزشکی الکترونیک ( Electronic Medical Records) ، غالباً با استفاده از CPOE و سیستم های پشتیبان اجرا می شود. بنابراین، ارزیابی اثر هر یک از آنها بر کیفیت، به طور جداگانه، دشوار است. به هر حال، یک سیستم مدارک پزشکی الکترونیک، این توانایی را دارد تا اطلاعات بهداشتی بیشتری را برای ارایه کنندگان و بیماران در زمان نیاز فراهم کند.

در دسترس بودن گزارشات رادیولوژی و آزمایشگاه، سابقه بیماران و یادداشت های بالینی، همراه با سایر عملکردهایی مثل CPOE و بارکدگذاری، قابلیت بهبود کیفیت را دارند.

کیفیتی که به خاطر سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات انتظارش را داریم، غالباً بعد از انجام تلاش های زیاد و شکست برخی از نوآوری ها به دست خواهد آمد.

برخی از این شکست های اولیه، توسط تحقیقات دیگری بررسی شده که نمونه هایی از آن در زیر بیان شده است:

یک مطالعه جدید در مورد تاثیر دستورالعمل های کامپیوتری بر اداره بیماری قلب در مراقبت های اولیه، نشان داد که تذکرات پیچیده سیستم الکترونیکی مدارک پزشکی، نتوانست منجر به افزایش استقبال از دستورالعمل های پذیرفته شده و یا بهبود نتایج بیماران قلبی شود (Tierney et al. 2003 ).

بخش زنان یک بیمارستان که محل آزمایش یک برنامه نرم افزاری جدید کامپیوتری است، اخیراً گزارش کرده است که سیستم کامپیوتری جدیدش، باعث تاخیر در انجام جراحی و مشکلات دیگری شده است (De La Garza 2004 ).

حتی بعد از استقرار CDSS، امکان استفاده از آن به خاطر حجم کار پزشکان یا آموزش کم پرسنل، ممکن است به وجود نیاید (Patterson et al. 2004).

تحقیقات دیگر نشان داده که خود سیستم های اتوماتیک، می توانند منجر به بروز خطا شوند؛ گزارش فارماکوپه امریکا (US Pharmacopeia) حاکی است ده درصد خطاهای دارویی بررسی شده، ناشی از خطاهای ثبت کامپیوتری بوده است (Armstrong 2003 ).

نتیجه واضح تری که از این بررسی ها به دست می آید، بیانگر این است که:

فناوری اطلاعات، می تواند ابزاری برای بهبود کیفیت و ایمنی باشد، اما تنها ابزار برای این بهبود نیست؛ ضمن اینکه غالباً به عنوان قسمتی از تلاش های گسترده تر، مورد استفاده قرار می گیرد.

در سال 2001، "آژانس تحقیق و کیفیت در مراقبت بهداشتی" ( Agency for Healthcare Research and Quality) اعلام کرد که 14 عمل ایمن (با در نظر گرفتن اثربخشی آن)، نسبت به انجام هر عمل مبتنی بر فناوری اطلاعات، دارای نقاط قوت بیشتری بوده است. این چهارده روش شامل موارد کم هزینه ای می شود، مواردی مثل تدارک مناسب غذا با تاکید خاص بر تغذیه روده ای فوری (در بیمارانی با بیماری بحرانی و بیماران جراحی) و نیز به کاربردن بیشترین موانع استریل با قرار دادن کاتترهای وریدی مرکزی برای جلوگیری از عفونت (AHRQ 2001 ).

البته منظور این نیست که این 14 عمل نسبت به فناوری اطلاعات برتری دارند؛ بلکه شکل ایده آل آن این است که، سازمان ها به دنبال انجام همه آنها باشند.

میزان استفاده از فناوری اطلاعات، در میان مجموعه های مراقبت بهداشتی متفاوت است.

داروخانه ها، معمولاً اولین استفاده کنندگان از فناوری اطلاعات هستند، در حالی که سایر مجموعه ها، مثل مطب پزشکان از این جریان خیلی عقب ترند. یا پرستاری در منزل (Nursing Home)،

همچنین نوع فناوری مورد استفاده توسط این مراکز هم متفاوت است؛ به عنوان مثال، در خصوص پایش سلامت در منزل (Home Health)، استفاده از فناوری ای که بیمار را قادر سازد تا علایم حیاتی خود را از خانه پایش کند و نتایج را به مرکز (Agency) منتقل کند، می تواند امکان هدایت مشکل بیمار قبل از نیاز وی به مراقبت حاد را افزایش دهد.

در هر دو مجموعه « پایش سلامت در خانه» و « پرستاری در منزل»، امکان استفاده از کامپیوترهای دستی برای تکمیل مدارک و دریافت اطلاعات ارزیابی وضعیت بیمار، می تواند موجب افزایش کارایی شده و اطلاعات بیشتری در اختیار مراقبت دهندگان قرار دهد.

فناوری اطلاعات و اینترنت همچنین، تاثیر عمده ای بر گیرندگان (مصرف کنندگان) خدمات داشته است.

وب سایت های بی شماری، اطلاعات زیادی درباره سلامت در اختیار بیماران قرار داده اند و از این راه نقش آنها را در تصمیم گیری برای مراقبت، افزایش داده اند.

اینترنت همچنین به مصرف کنندگان کمک می کند، تا ارایه کنندگان مراقبت را انتخاب کنند؛ ضمن اینکه به بیمه گرها نیز امکان می دهد تا اطلاعاتی مثل کیفیت رقابتی را، برای فراهم کنندگان مراقبت ارسال کنند.

به طور نسبی، در مورد میزان گسترش فناوری اطلاعات در بیمارستان ها و نیزاستراتژی های بکار گرفته شده برای سرمایه گذاری بر این فناوری، اطلاعات کمی موجود است.

گسترش فناوری اطلاعات در بیمارستان ها، بر اساس نوع آن فناوری متفاوت است.

از بین سه دسته فناوری که در نمودار 1-1 صفحه 8 نشان داده شده، کاربردهای مالی و مدیریتی مثل پذیرش بیمار، تنظیم صورتحساب و تهیه لیست پرداخت حقوق، از بقیه بیشتر بوده است.

کاربردهای کلینیکی آن، مثل ثبت کامپیوتری دستورات دارویی، مدارک پزشکی الکترونیک و سایر موارد، گسترش کمتری داشته اند.

ساختارهای زیربنایی، اساس فعالیت سایر انواع فناوری را پی ریزی می کنند و شامل هر دو شکل فناوری می شوند؛ مثل پست الکترونیک و ارتباط از راه دور (Telecommunication) ؛

ساختارهای زیربنایی همچنین اشکالی که رواج کمتری دارند را نیز شامل می شود، مثل برقراری ارتباط بی سیم (Wireless Connection) و شناسایی هویت صدا (Voice Recognition) .

بعلاوه، سرمایه گذاری در خصوص ساختارهای زیربنایی، ایجاد سسیستم های امنیت اطلاعات را نیز دربر می گیرد که با مقررات امنیتی دولت، باید مطابقت داشته باشد.

طبق ارزیابی های به عمل آمده، میزان استفاده از « ثبت کامپیوتری دستورات ارایه کننده خدمات» (CPOE)، متفاوت است هر چند بین 5 تا 6 درصد بیمارستان ها به طور معمول، دارای یک سیستم از CPOE هستند ( LeapfrogGroup 2004, Devers and Liu 2004) .

برخی هم معتقدند که این مطالعات ممکن است تعاریف دشوار و دقیقی از CPOE داشته اند که منجر به برآوردهای کم در مورد استفاده از این سیستم شده است( iHealthBeat 2003).

برآورد میزان استفاده از مدارک پزشکی الکترونیک در بیمارستان ها به طور مشابه پایین است (Glasser 2002).

سایر اشکال بالینی فناوری اطلاعات – مثل بایگانی عکس ها و سیستم های ارتباطی که امکان نگهداری دیجیتالی و بازیابی تصاویر پرتو ایکس، ام آر آی و سایر تصاویر را فراهم می کند – گسترش بیشتری داشته است.

برآورد می شد حدود 15 درصد همه بیمارستان ها در سال 2002، از سیستم های ارتباطات و بایگانی تصاویر (Picture Archiving and Communications Systems ) استفاده کنند و بیشتر بیمارستان های بزرگ و دانشگاهی این فناوری را داشته باشند.

در یک بررسی جدیدتر از مدیران اجرایی بیمارستان ها، 49 درصد بیان کردند که یا PACS را داشته اند و یا در حال اجرای آن هستند (Morrissey 2004).

احتمال بیشتری وجود دارد که بیمارستان های بزرگ و مراکز پزشکی دانشگاهی، اولین استفاده کنندگان از اشکال مختلف فناوری اطلاعات بالینی باشند.

همچنین احتمال بیشتری وجود دارد که فراهم کنندگان مراقبت که بخشی از یک مجموعه یکپارچه هستند و خدمات سرپایی و بستری را ارایه می کنند، حمایت مالی لازم را داشته و نیاز آشکارتری برای اطمینان از هموار بودن جریان اطلاعات در سازمان، احساس کنند.

بیمارستان هایی که چند بال جداگانه دارند (Multiple Hospital) (حدود نیمی از بیمارستان های امریکا بر اساس گزارش موسسه بیمارستانی امریکا AHA 2003-2004 )، احتمالاً از حمایت بال اصلی (سازمان مرکزی) از فناوری اطلاعات، سود می برند. همچنین ممکن است تسهیل جریان اطلاعات در بین کارکنان همه بال های بیمارستان، انگیزه ای برای پذیرش فناوری اطلاعات باشد.

کاربردهای بالینی، مخصوصاً CPOE و EMR ، به خاطر برخی دلایل ممکن است به سرعت گسترش پیدا نکنند؛ آنها نسبتاً جدید هستند؛ آنها پرهزینه و پیچیده بوده و اجرایشان در برخی مراحل دشوار است؛ اجرای موفق آنها مستلزم ایجاد تغییرات عمده در فرایندهای کاری و نیز فرهنگ پرستاران، داروسازان، سایر متخصصان و پزشکان است؛ بالاخره اینکه، دستیابی به مزایای این فناوری ها برای بهبود کیفیت مراقبت، احتمالاً به برخی عوامل وابسته است که به عنوان ریسک بر سر راه اجرای موفق آن، قرار دارند.

در خصوص بازگشت سرمایه، همانطور که در ادامه بحث شده، بازگشت سرمایه برای این فناوری ها مشخص نیست.

خیلی از سازمان ها، در حال برنامه ریزی برای اجرای سیستم های بالینی، در آینده ای نزدیک هستند هرچند در حال حاضر، این سیستم ها خیلی گسترش نیافته است.

جمعیت اطلاعات مراقبت بهداشتی و سیستم های مدیریت (Healthcare Information and Management

Systems Society) یک بررسی برای هر یک از سه سال گذشته انجام داده است. در این بررسی که از طریق وب صورت گرفته (از نوامبر 2003 تا ژوئن 2004 ) ، 307 نفر از مجموع 2000 مدیر سیستم های اطلاعاتی در حیطه مراقبت بهداشتی در آن شرکت کردند.

اکثر پاسخ دهندگان، برای سیستم های مراقبت بهداشتی و بیمارستان ها کار می کردند. حدود 86 درصد آنها در سازمانهای تابعه بیمارستان ها کار می کردند (HIMSS 2004 ).

پاسخ دهندگان به بررسی HIMSS ، اعلام کردند که درسال آینده، اولویت های فناوری اطلاعات در اداره بخش آنها، ارتقای پروتکل های امنیتی، کاهش خطاهای پزشکی و افزایش ایمنی بیمار خواهد بود (نمودار 1-2 صفحه 17 و 18 ).

یک بررسی تازه درباره اولویت های سرمایه گذاری بیمارستان ها، که توسط انجمن مدیریت مالی مراقبت بهداشتی (HealthCare Financial Management Association) انجام شد، نشان داد که فناوری اطلاعات، یک اولویت بالا و در حد بازسازی اساسی ساختمان است.

در بررسی 460 بیمارستان و مدیر مالی سیستم، نشان داده شد که 72درصد، سرمایه گذاری در PACS را پیش بینی می کردند؛ 64 درصد سرمایه گذاری در CPOE و 61 درصد سرمایه گذاری در سایر اشکال فناوری اطلاعات را پیش بینی کرده بودند.

در بررسی مشابهی دریافتند که انتظار می رود سرمایه گذاری کلی، در 5 سال آینده و در هر سال 14 درصد افزایش یابد که در مقایسه با افزایش یک درصدی آن از سال 1997 تا سال 2001 قابل توجه است (HFMA 2004).

نمودار 1-2

اولویت های فناوری اطلاعات برای بیمارستان ها

مدیران اجرایی بیمارستان ها و مراکز مراقبت بهداشتی، از امنیت و ایمنی به عنوان اولویت های اصلی 2004 نام بردند.

درصد اولویت داده شده به فعالیت ها

ادامه نمودار 1-2

مدیران اجرایی بیمارستان ها و مراکز مراقبت بهداشتی، از سیستم بارکدگذاری و سایر کاربردهای بالینی، به عنوان مهمترین اولویت ها در سال 2005- 2004 نام بردند.

درصد اهمیت تخصیص یافته به کاربردهای مختلف

ثبت کامپیوتری دستور ارایه کننده خدمت CPOE:

سیستم ارتباطات و بایگانی تصاویر PACS:

منبع:

Healthcare CIO Results: Final Report, Leadership Survey, Healthcare Information and Management Systems Sosiety

February 23, 2004

بیمارستان ها، وقتی می خواهند بر روی فناوری اطلاعات سرمایه گذاری کنند، هر دو جنبه بازگشت مالی سرمایه و نیز مزایای غیر مالی آن را مورد بررسی قرار می دهند.

بازگشت سرمایه، بر اساس نوع فناوری اطلاعات، متفاوت است. برای گسترش فناوری های خود خدمت (Pay for) تمایل بیشتری وجود دارد.

مطالعاتی که به دهه 1980 برمی گردد نشان می دهد که "تنظیم صورتحساب الکترونیک" و "تسلیم دعاوی از طریق فناوری های خود خدمت"، به سرعت در حال گسترش است و آنها، از طریق کاهش هزینه های تهیه صورتحساب و تسریع مبادلات، صرفه جویی های اضافی ایجاد می کنند. این فناوری ها کارکرد بین المللی دارند.

بیمارستانها همچنین نسبت به سایر انواع فناوری درآمدزا، مثل تجهیزات تصویربرداری، سرعت پذیرش بالایی داشته اند. تحقیقات اقتصادی کمی در خصوص اثر فناوری اطلاعات بر وضعیت مالی بیمارستان ها صورت گرفته است.

یک مطالعه بیانگر نتایج اولیه ای است که نشان می دهد، سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات، منجر به افزایش حجم خدمات در بیمارستان های غیر انتفاعی و کاهش مدت اقامت در بیمارستان های انتفاعی می شود.

بعضی گزارشات، به بازگشت سرمایه (یا صرفه جویی های قابل پیش بینی) در مورد چندین کاربرد بالینی فناوری اطلاعات اشاره کرده اند.

نرم افزار شناسایی صدا، می تواند منجر به کاهش هزینه های نوشتاری شود.

PACS، می تواند هزینه های گرفتن و نگهداری فیلم ها را با ذخیره تصاویر دیجیتال رادیولوژی، کاهش دهد و ممکن است حجم کار کارکنان رادیولوژی را نیز کم کند (Wiley 2003).

یک مطالعه، به دوره زمانی 18 ماهه بازگشت سرمایه، اشاره کرده است (Boldwin 2002).

یک بررسی روی 12 بیمارستان، که سیستم های پیشرفته فناوری اطلاعات را به کار گرفته و از PACS نیز استفاده کرده بودند، انجام گرفت؛ از مجموع 12 بیمارستان، در 10 بیمارستان، این سیستم استقرار یافته بود؛ یک بیمارستان در حال اجرای آن بود و بیمارستان دوازدهم، برای دریافت پروپوزال اجرای طرح، آگهی داده بود.

اغلب این بیمارستان ها، محاسبات مربوط به بازگشت سرمایه را انجام داده و بازگشت مثبتی را پیش بینی کرده بودند که برای بیشتر آنها این بازگشت سرمایه، مشهود شده بود.

با وجود این، یکی از بیمارستان های کوچک تر که استفاده کمتری از فناوری اطلاعات کرده بود و سیستم PACS را خریده بود، پیش بینی کرده بود که بازگشت سرمایه منفی خواهد بود؛ علت اصلی آن هم، حجم کم فعالیت تصویربرداری این بیمارستان بود.

در این بررسی، بازگشت سرمایه در بکارگیری CPOE و EMR نیز مورد ارزیابی قرار گرفت که شواهد معدودی در خصوص بازگشت سرمایه به دست آمد و همانطور که می بینیم، این فناوری ها گسترش کمتری هم داشته اند.

در بررسی سیستم CPOE، تعداد 6 بیمارستان از این سیستم استفاده می کردند و یا در حال اجرای آن بودند؛ 5 بیمارستان برای بکارگیری آن بین یک تا سه سال آینده، برنامه ریزی کرده بودند و فقط یک بیمارستان هیچ برنامه ای در خصوص آن نداشت.

این بیمارستان ها، به طور کلی گزارش کردند که ایمنی بیمار و کیفیت مراقبت، به جای بازگشت مالی، محرک آنها برای سرمایه گذاری در CPOE و EMR بوده است.

هیچکدام آنها در خصوص بازگشت سرمایه، مطالعه ای انجام نداده و قصد آن را نیز نداشتند.

بعلاوه اندازه گیری هزینه های CPOE و EMR مشکل است چون آنها نه تنها نیازمند سرمایه گذاری در خود فناوری هستند، بلکه مستلزم تغییر فرایندهای کار، آموزش اساسی کارکنان و پشتیبانی سیستم در آینده نیز می باشند (Darves 2004).

مشکلات برآورد بازگشت سرمایه، موارد دیگری را نیز در بر می گیرد:

دادن کمیت به برخی از کاربردهای فناوری اطلاعات، نظیر حجم کار (workflow) یا فرایندهای مراقبتی بهبودیافته (Improced care processes) ، می تواند مشکل باشد.

اندازه گیری کاهش هزینه ها بر اثر کاهش خطاهای پزشکی، اقامت کوتاه تر و یا افزایش کارایی در ارایه مراقبت، نیز می تواند مشکل باشد.

سیستم های بسته مراقبت، (سیستم هایی که علاوه بر ارایه مراقبت، در آنها خدمات بیمه نیز انجام می شود)، همه مزایای مالی فناوری اطلاعات بهداشتی را به دست خواهند آورد. این را می توان دلیلی دانست برای اینکه چرا سیستم های بسته، نظیر مدیریت سلامت زنان (Veterans Health Administration) یا کارکنان سازمان های حفظ تندرستی (Health Maintenance Organizations) ، عموماً به نحو پیشرفته تری از سیستم های فناوری اطلاعات استفاده می کنند.

در خصوص برنامه دولت ها برای استفاده از فناوری اطلاعات، شایان ذکر است که سیستم طب ملی انگلیس (National Health System) نیز اخیراً برای اجرای فناوری اطلاعات به مقیاس گسترده متعهد شده است.

در همین زمینه عنوان شده که سیستم طب ملی قادر است تا برخی کارها را برای تسهیل استفاده از فناوری اطلاعات انجام دهد؛ نظیر، مذاکره در خصوص گرفتن تخفیف از فروشندگان فناوری اطلاعات، که به سادگی در ایالات متحده قابل تعمیم نیست (AHA News Now 2004).