منبع : پایگاه اطلاع رسانی بریتانیا

آغاز برنامه کلیدی نظارت بر اقیانوس‌ها

یک برنامه فضایی که نقشی حیاتی در درک تغییرات جوی کره زمین خواهد داشت، با پرتاب یک ماهواره از کالیفرنیا آغاز شد. از این پس ماهواره جیسون-2 که دقتی در ابعاد چهار سانتی متر در اندازه گیری دارد، به عنوان ابزار اصلی اندازه گیری شکل اقیانوس های جهان بکار گرفته خواهد شد. اطلاعات به دست آمده توسط این ماهواره نه تنها میزان بالا آمدن سطح دریاها را مشخص خواهد کرد، بلکه چگونگی حرکت توده های عظیم آب در جهان را نیز آشکار می کند.

این اطلاعات در کمک به آژانس های هواشناسی و اندازه گیری شرایط جوی بسیار موثر خواهد بود.

این ماهواره کره زمین را در ساعت 7:45 صبح به وقت گرینویچ سوار بر یک موشک دلتا-2 از پایگاه هوایی واندنبرگ ترک کرد.

ماهواره جیسون-2 حاصل کار مشترک آژانس های فضایی فرانسه و آمریکا (CNES و ناسا) و سازمانهای درگیر در مطالعه شرایط جوی از مدار زمین در این دو کشور
(Noaa و Eumetsat) است.

کالبدشکافی اقیانوس ها

جیسون-2 هر 10 روز یکبار نقشه ای از 95 درصد اقیانوسهای عاری از یخ کره زمین تهیه می کند.

هرچند بسیاری فکر می کنند که این دریاها مسطح هستند اما "تپه ها" و "دره ها"ی متعددی در آنها وجود دارند که اختلاف ارتفاع بالاترین و پایین ترین نقاط به دو متر می رسد.

برای کارشناسان اقیانوس ها ارتفاع آب شاخصی کلیدی است.همانطور که فشار هوای سطحی شرایط اتمسفر بالای آن سطح را مشخص می کند، ارتفاع اقیانوس هم جزئیات رفتار آب در نقاط مختلف را آشکار می سازد. این اطلاعات شاخص هایی درباره درجه حرارت آب و شوری آن به دست می دهند که وقتی با اطلاعات مربوط به جاذبه زمین در نقاط مختلف ترکیب شود، می تواند جهت جریان آب و سرعت آن را مشخص کند.

همچنین اقیانوس ها مقادیر عمده ای حرارت تولید شده توسط خورشید را جذب می کنند، که نحوه حرکت این انرژی در اطراف جهان توسط جریانهای آبی و تعامل آن با اتمسفر در ایجاد و تغییر شرایط جوی نقاط مختلف تاثیر دارد.

میکائیل راتنبورگ مدیر عملیات Eumetsat اقیانوس ها را "حافظه بلند مدت شرایط جوی" توصیف کرد و گفت: "برای درک شرایط جوی و برای کسب توانایی پیش بینی تغییرات اتمسفر در طی چند ماه، چند سال یا چند دهه،باید بتوانید شرایط اقیانوس ها را درک کنید."

پرچمدار جدید

پرتاب جیسون-2 درواقع محله ای جدید از برنامه ای است که از سال 1992 با هدف کسب اطلاعات مرجع جهان از ارتفاع اقیانوس ها آغاز شد و در سال 2001 با پرتاب جیسون-1 ادامه یافت.

هرچند سفینه های فضایی دیگر می توانند اطلاعاتی مشابه به دست بیاورند، اما دقت هیچکدام به ماهواره های جیسون نمی رسد که دیگر اطلاعات با حاصل کار آنها سنجیده و تنظیم خواهد شد.

جزء اصلی این ماهواره یک ارتفاع سنج الکترونیکی به نام "پوزیدون 3" است که از زمان رفت و برگشت امواج مایکروویو ارسال شده به سطح دریاها، ارتفاع آب را اندازه گیری می کند.

همچنین از روی این سیگنال می توان ارتفاع امواج و سرعت باد سطحی را نیز سنجید.

فرانسوا پاریزو، مدیر پروژه جیسون-2 در موسسه Eumetsat می گوید: "امیدواریم [با تکامل ادوات این ماهواره] بتوانیم در مورد نواحی اطراف ساحل و آبهای رودخانه ها هم اندازه گیری بهتری انجام دهیم."

این مسئله به ویژه در پیش بینی طوفان مفید خواهد بود؛ از آنجا که گرداب های کوچک به ایجاد طوفان دامن میزنند و جیسون می تواند به سرعت بالا آمدن سطح آب را ثبت کند.

مصارف دیگر

بجز تحولات جوی، صنایع می توانند با استفاده از این ماهواره دریابند که چه زمانی شرایط برای حفاری زیر دریا یا نصب کابل های مخابراتی مناسب تر است.

همچنین علاوه بر مطالعه نحوه پخش شدن آلودگی ها، این ماهواره می تواند به زیست شناسان دریایی کمک کند با مشخص کردن نقاطی که برای غذاخوردن یا تولید مثل مناسب ترند، نهنگ ها را ردیابی کنند.

یکی از مهمترین استفاده های جیسون-2، ناوبری دریایی است.

با بالا رفتن قیمت سوخت، اهمیت صرفه جویی در مصرف سوخت برای شرکتهای کشتیرانی دوچندان می شود و با آگاهی از جریانهای دریایی می توان مسیرهایی را انتخاب کرد که در آن سرعت حرکت کشتی بیشتر شده و سوخت کمتری مصرف شود.

فیلیپه اسکودیر، یک کارشناس اقیانوس نگاری از فضا در فرانسه میزان صرفه جویی را "تا 5 درصد" ارزیابی می کند.

بالارفتن سطح آب های آزاد جهان 'سريع تر می شود'

يک گروه پژوهشی هشدار داده اند چنانچه روند فعلی ادامه پيدا کند سطح آب های آزاد جهان تا پايان قرن حاضر ممکن است تا سی سانتيمتر بالاتر برود.

پژوهشگران استراليائی کشف کرده اند که در فاصله سال های ١٨٧٠ تا ٢٠٠٤ سطح آب درياها نوزده و نيم سانتيمتر بالارفته و در پنجاه سال اخير اين سرعت زيادتر از پيش بوده است.

اين تحقيق که در مجله تحقيقات ژئوفيزيکی منتشر شده بر اطلاعات بدست آمده از اندازه گيری امواج دريا در اطراف جهان مبتنی ست.

يافته های اين تحقيق با پيش بينی هيأت بين المللی تغييرات جوی مطابقت دارد. اين هيأت در گزارش سومين برآوردش از وضعيت جوی جهان که در سال ٢٠٠١ منتشر شد پيش بينی کرد که سطح آب های جهان در فاصله سال ١٩٩٠ تا سال ٢١٠٠ بين ٩ تا ٨٨ سانتيمتر بالا خواهد رفت.

در تلاش برای کم کردن ضريب اشتباه در اين پيش بينی پژوهشگران استراليائی اطلاعات ضبط شده در باره امواج را از سال ١٨٧٠ مورد مطالعه قرار داده اند.

داده های اطلاعاتی از نقاط مختلفی در اطراف جهان جمع آوری شده اند. البته در طی ١٣٠ سال گذشته تعداد محل های اندازه گيری افزايش پيدا کرده است.

اين اطلاعات نشان می دهد که سطح آب دريا ها در اين مدت بالاتر رفته و سرعت اين تغيير نيز در حال افزايش است. در تمام سال های از ١٨٧٠ ببعد ميزان متوسط اين افزايش ٤٤/١ ميلی متر در سال بوده است. اين ميانگين اگر در طول قرن بيستم اندازه گيری شود به ٧٠/١ ميلی متر افزايش می يابد و اگر از سال ١٩٥٠ محاسبه شود به ٧٥/١ ميلی متر می رسد. هرچند همه ماکت های جوشناسی پيش بينی بالا آمدن سطح اقيانوس ها را کرده اند اما پژوهشگران اين گزارش می گويند اين نخستين بار است که پيش بينی مستند بر داده های تاريخی ست.

سيل ها و طغيان ها

پژوهشگران می گويند اگر سرعت اين افزايش ارتفاع آب به همين نسبت فعلی تشديد شود ممکن است تا پايان قرن بيست و يکم سطح آب درياها بين ٢٨ تا ٣٤ سانتيمتر بالا برود.

آب شدن کوه های يخی در قطب جنوب يکی از دلايل بالا رفتن سطح آب درياهاست

دکتر جان چرچ، پژوهشگری که با سازمان تحقيقات صنعتی و علمی کشورهای مشترک المنافع در تاسمانيا همکاری می کند و از نويسندگان اين تحقيق است می گويد بالارفتن سطح آب در بعضی مناطق می تواند تأثيرات بسيار مخربی داشته باشد.

وی در گفتگو با آسوشيتد پرس گفته است: "معنای اين تغيير اينست که در مواقع توفانی سيل های بيشتری در مناطق کم ارتفاع تر پيش خواهد آمد."

"در سواحل ماسه ای شاهد عقب نشينی و خراب شدن ساحل ها خواهيم بود و جزاير جهان با سيل های سهمگين تری مواجه خواهند شد."

در حال حاضر دانشمندان جو شناس بر اين قول متفقند که افزايش گازهای گلخانه ای نظير بی اکسيد کربن در جو زمين از دلائل اصلی بالارفتن دمای جهان است.

بالارفتن حرارت می تواند به اشکال مختلفی - از جمله آب کردن کوه های يخی و/يا افزايش حجم آب بر اثر دما- باعث بالارفتن سطح آب های زمين بشود.

در قطعنامه کيوتو در سال١٩٩٧ کشورهای صنعتی متعهد شدند که تا سال ٢٠١٢-٢٠٠٨ ميزان توليد گازهای گلخانه ای خود را به ٥% کمتر از سال ١٩٩٠ کاهش دهند. بعدا ايالات متحده و استراليا از اين پيمان خارج شدند.

دکتر چرچ می گويد: "ما بايد توليد اين گازها را بسرعت کاهش بدهيم اما در عين حال بايد اين تغييرات جوی را هم بپذيريم و خودمان را با آن تطبيق بدهيم."

• - فهرست شناگاه های آلوده کشور اعلام شد
• - ورود فاضلاب شهري به منابع آب زيرزميني