منبع: سايت تبيان

بيماري‌هاي پوستي مرتبط با شغل

دست‌تان را بدهيد تا از روي پوست دست‌تان، شغل‌تان را حدس بزنم. آيا مي ‌دانيد بسياري از بيماري‌ها و مشکلات پوستي که با آن دست به گريبان هستيد، ناشي از شغل‌تان است ؟ دکتر حسن صيرفي، متخصص پوست و مو، در اين باره مي ‌‌گويد: پوست ، اولین سپر دفاعی بدن در برابر بیماری ها و شرایط سخت محیطی است . محافظت بدن در برابر میکروب ها و عوامل بیماری زا ، تنظیم حرارت بدن ، کمک به تنظیم آب و املاح بدن و ... از وظایف اولیه این بافت حیاتی است .

اما بدیهی است که برخورد با این عوامل تاثیراتی را روی پوست خواهد داشت و به ویژه در مشاغل پرخطر که این تماس ها طولانی و مداوم است این عوارض شدید تر و واضح تر خواهند بود . این مطلب اشاره مختصری خواهد داشت به برخی از شایعترین این بیماری ها .

متهمان رديف اول

مواد شيميايي مي ‌توانند به دو صورت تحريکي و آلرژيکي سبب التهاب و حساسيت پوست شوند. البته غلظت ماده، نوع ماده و دفعات تماس با آن مواد، در ايجاد و تشديد ضايعات پوستي مؤثر است.

انواع مواد اسيدي، قليايي و فرآورده‌هاي نفتي و بنزيني و حلال‌هاي شيميايي قادرند با حل‌کردن چربي ميان سلولي پوست، به زير جلد پوست نفوذ کنند و موجب قرمزي و خارش شديد شوند که در موارد شديدتر به صورت ترشح و تاول هم ديده مي‌ شوند.

تنها در خانه

"خانه‌داري يک شغل است و اين شغل مستلزم تماس مداوم با آب و مواد شوينده است. خانه‌دارها مي‌ توانند دچار نوعي اگزماي پوستي شوند. البته خوشبختانه اين نوع از اگزما از نوع آلرژيک نيست، يعني احتياج ندارد که فرد زمينه ذاتي آلرژي و حساسيت به اين مواد را داشته باشد. همين که فرد تماس بيش از حد با آب، صابون و مواد شوينده داشته باشد، زمينه ايجاد بيماري فراهم مي ‌شود. شايد بيش از 80 درصد از اگزماهاي دست در سراسر جهان را همين نوع اگزماها تشکيل دهند. به طور يقين براي درمان اين دسته از اگزماها نمي‌ توان مواد شوينده را به‌ طور کامل کنار گذاشت، بنابراين همان محدود کردن تماس هم تا حدود زيادي کمک ‌کننده است، يعني بايد تماس به‌ قدري باشد که ايجاد بيماري نکند. به خانم ها توصيه مي‌ کنيم که هنگام استفاده از اين مواد، حتماً از دستکش استفاده کنند و پس از شستشو نيز از مواد نرم‌ کننده‌اي مانند وازلين استفاده کنند."

بيشتر اين ضايعات را در دست‌ها مي‌ بينيم ولي گاهي به علت آلوده‌شدن لباس‌ها، ضايعات را مي‌ توان روي قسمت‌هاي مختلف بدن نيز مشاهده کرد. ضايعاتي که در صورت رخ مي ‌دهد، بيشتر از طريق دست به صورت منتقل شده‌اند و يا مواد به شکل گاز، بخار، گرد و غبار در هوا پراکنده شده و روي پوست صورت نشسته‌اند. گاهي تغييرات رنگي پوست را در افرادي مي ‌بينيم که با بعضي مواد شيميايي سر و کار دارند و اين مسئله درباره افرادي که در کارخانه‌ها با فلزات سنگين از قبيل نقره، جيوه و... سر و کار دارند، ديده مي‌ شود. در صورت اين افراد لکه‌هاي رنگي در محل تماس ديده مي ‌شود.

امان از جوش‌هاي چرکي

يکي از عوارض تماس پوستي با مواد، جوش‌هاي چرکي است که به آن آکنه شغلي مي ‌گويند. در بعضي از شغل‌ها، آکنه ايجاد يا تشديد مي ‌شود و اين اغلب در مشاغلي ديده مي ‌شود که موجب آبرساني به لايه شاخي پوست مي ‌شوند، از قبيل کارکردن با مواد روغني حيواني يا معدني، نفت و هيدروکربن‌هاي هالوژنه و تماس ماده شيميايي با پوست که در صورت و اندام‌ها آکنه ايجاد مي‌ کنند.

افرادي که در محيط ‌هاي گرم کار مي‌ کنند نيز به دليل تعريق زياد، دچار تشديد آکنه مي ‌شوند. از ديگر موادي که مي ‌توانند منجر به اين صدمه شوند مواد هالوژني (کلر، يد و...)، گازوئيل، روغن موتور، آزبست و فرآورده‌هاي قطران هستند.

اين آکنه‌ها به شکل جوش‌هاي قرمز، چرکي و يا زير پوستي سر سياه و سر سفيد، در همان محل تماس پوست با مواد شيميايي بروز مي‌ کند که حتي بعد از بهبود نيز جاي زخم به جاي مي‌ گذارند.

کشاورز، سایبانت کو؟

مسئله دیگر، تماس با نور خورشید است. کسانی که بنا به شغل‌شان وقت زیادی را در آفتاب می گذرانند باید بدانند که نور خورشید ترکیبی از چند نور می ‌باشد که مخرب‌ترین جزء آن اشعه ماورای بنفش است که با نفوذ به پوست، صدماتی را به سلول‌ها و رشته‌های ارتجاعی پوست وارد می کند. کشاورزان، دامداران، کارگران ساختمانی و... جزو این گروه هستند و باید با کلاه و کرم‌های ضد آفتاب از پوست خود مراقبت کنند.

آفتاب‌سوختگی، مهم ترین عارضه زودرس اشعه ماورای بنفش است که می ‌تواند خفیف یا شدید باشد. در موارد شدید، علایم عمومی مانند تب، لرز، بی‌قراری‌، سردرد و خواب‌آلودگی و ضعف نیز ممکن است در فرد دیده شود‌. پوست‌های روشن و سفید نسبت به عوارض اشعه ماورای بنفش حساسیت بیشتری دارند.

عوارض دیررس تماس با نور خورشید، در اثر تخریب تدریجی و مستمر الیاف ارتجاعی پوست و سلول‌های پوستی است و نتیجه آن، شلی و افتادگی پوست، چین و چروک و لکه‌ها‌ی رنگی پوست است. بیشتر از 50 درصد تغییرات پوستی که در افراد دیده می‌ شود مربوط به صدمات آفتاب می ‌باشد.

کشاورزان و دامداران که بیشترین فعالیت خود را در مقابل نور خورشید انجام می ‌دهند، دچار چین و چروک‌های عمیق پوستی در صورت و پشت گردن می‌ شوند.

وقتی عرق می ‌سوزاند

در صورتی که محیط کار، دما و رطوبت بالایی داشته باشد و یا نوع کار همراه با انجام فعالیت شدید بدنی و عرق‌کردن زیاد باشد، لایه سطحی پوست که از جنس شاخی است، صدمه می ‌بیند و لیچ ‌افتادگی پدید می ‌آید. بنابراین طبقه شاخی نمی ‌تواند وظیفه محافظتی خود را خوب انجام دهد و عوارض و بیماری‌هایی را به دنبال دارد.

یکی از شناخته‌ شده‌ترین عوارض گرما و رطوبت و تعریق، پدیده عرق‌سوزی است که بیشتر در چین‌های بدن مانند کشاله ران و زیر بغل به وجود می ‌آید. در اثر رطوبت و تورم لایه‌های سطحی پوست، دهانه غدد عرق بسته می ‌شوند که این انسداد در اثر ساییدگی لباس نیز تشدید می ‌شود. گاهی عفونت‌های قارچی یا میکروبی نیز به آنها اضافه می‌ شود و به همین دلیل است که در محیط‌ های گرم و مرطوب‌، عفونت‌های پوستی، میکروبی و ویروسی شیوع بیشتری دارد.

از ماهی‌گیری تا استخر

گاهی مشاغل خاصی موجب ایجاد عفونت‌های نادر و مقاوم به درمان می ‌شوند، مانند زخم‌های مزمن در دست ماهی‌گیران و ماهی‌فروشان که حتی گاهی نیاز به جراحی دارند. همچنین گاهی در کف پای ورزشکاران و کارکنانی که در استخر و سونا کار می‌ کنند، زگیل‌های متعدد بروز می‌ کند و یا در دست قصاب‌ها که مرتب دست‌های خیس و مرطوب دارند، زگیل ایجاد می‌ شود.

در بعضی مشاغل، پوست در معرض خطر سوختگی قرار دارد. اسیدها، قلیاها، سیمان، فنل، فسفر... موادی هستند که می‌ توانند موجب سوختگی پوست شوند و در صورت جذب پوستی، ایجاد مسمومیت و نارسایی کبدی و کلیوی کنند که حتی گاهی برای کامل شدن درمان فرد نیاز به جراحی پیدا می ‌کند. گاهی علایم سوختگی پس از چند ساعت شروع می‌ شود و ادامه تماس با این مواد موجب صدمات بیشتری از جمله قرمزی، التهاب، سوزش، خارش و سیاه‌شدن بافت زیرین پوست و ایجاد زخم عمیق در آن می ‌شود.

گاهی به لباست نگاه کن

مسئله مهم دیگر که اغلب مورد بی‌توجهی قرار می ‌گیرد، لباس کار است. در بسیاری از موارد، جنس لباس موجب بروز عارضه خاصی نمی ‌شود بلکه به علت اشتغال به کاری خاص، مواد شیمیایی به لباس می ‌چسبند که یا شسته نمی ‌شوند یا به علت سهل‌انگاری در شستشوی لباس، موجب می‌ شوند که فرد در معرض ابتلا به حساسیت پوستی قرار گیرد. این موضوع در بسیاری از موارد حتی اثر شدیدتری در مقایسه با اثر ایجاد حساسیت خود لباس دارد، چون در صورت برخورد مواد آلوده لباس به پوست و کشیده‌شدن و اصطکاک آن، موجب بروز فولیکولیت یا عفونت ریشه مو می‌ شود.

این مشکل به ‌ویژه در مکانیک‌ها، کارگران ساختمانی، آسفالت‌کاران و کارگران صنایع پتروشیمی ‌و نفت مشاهده می ‌شود. استفاده از لباس‌هایی که آغشته به حلال‌های قوی هستند، ممکن است به احتمال بسیار زیاد به سوختگی شدید پوست منجر شود. نوعی روغن به‌ نام"اوروشیول" که در گیاهان بلوط و گزنه سمی ‌وجود دارد، بقایایی از خود در لباس‌ها و کفش افراد بر جا می ‌گذارد که در صورتی که شسته یا پاک نشود، موجب بروز درماتیت آلرژیک تماسی می ‌شود. در برخی از لباس‌ها، ذرات ریز فلزی مانند تری‌اکسیدهای آنتیموانی و آرسنیک وجود دارد که موجب واکنش‌های تحریکی شدید پوستی می ‌شوند و اگر با تعریق شدید همراه باشد، موجب بروز ضایعات خارش‌دار و ملتهب و قرمز رنگ در منطقه اصطکاک پوستی می ‌شود.