منبع: پارسي طب

تاثير استرس مادر در دوران بارداري روي جنين

پژوهشگران می گویند ، استرس های مادران در دوران بارداری موجب بروز اضطراب و مشکلات روانی آینده در  نوزاد آنها خواهد شد . به علاوه بارداری پر استرس عوارض دیگری را نیز برای جنین به همراه خواهد داشت .

محققان به تازگي دريافته‌اند استرس شديد مادر در دوران بارداري، ممکن است موجب ابتلاي کودک او به شيزوفرني در آينده شود. تيم محققان دانشگاه منچستر با بررسي ۸۳/۱ ميليون دانمارکي بين سال‌هاي ۳۷۹۱ تا ۱۹۹۵ به اين نتيجه رسيده و آن را در مجله روانشناسي عمومي به چاپ رسانده‌اند.

در اين مطالعه مشخص شد احتمال ابتلا به شيزوفرني و اختلالات مشابه درفرزند زناني که يکي از عزيزان خود را در ۳ماهه اول بارداري از دست داده‌اند؛ حدود ۶۷ درصد بيشتر است. لازم است بدانيد اين ارتباط ( يعني ارتباط بين داغداري و احتمال شيزوفرني ) در کساني که سابقه بيماري رواني نداشتند، مشاهده شد.

● ژن، هورمون، محيط

يافته‌ اخير دانشمندان تاييدي بر اين تئوري است که وضعيت رواني مادر اثري عميق بر کودک زاده نشده‌اش دارد. جالب است بدانيد تحقيقات قبلي محققان نشان داده بود که استرس مادر در بارداري مي‌تواند خطر زايمان زودرس مادر را زياد کند و موجب کاهش وزن نوزاد در زمان تولد شود. مطالعات ديگر هم حاکي از اين است که اختلالاتي در ساختمان و عملکرد مغز اين نوزادان در آينده بوجود مي‌آيد که با شيزو فرني مرتبط است و به‌نظر مي‌رسد شروع اين تغييرات از مراحل اوليه تکامل نوزاد است. با اين حال محققان هنوز نتوانسته‌اند شواهدي پيدا کنند که از دست دادن يکي از عزيزان در زمان ديگري از بارداري ( ۶ ماه دوم) اثري بر نوزاد داشته باشد.

محققان فکر مي‌کنند مواد شيميايي که در پاسخ به استرس از مغز مادر آزاد مي‌شود اثر مستقيم بر مغز جنين- که در حال تکامل است- دارد. اين اثر ممکن است در اوايل بارداري که سد محافظ بين مادر و جنين هنوز کامل نشده، بيشتر باشد. علاوه بر اين احتمال شيزوفرني به عوامل ديگري از جمله ژن‌ها هم ربط دارد. پروفسور فيليپ بيکر از بيمارستان سن ماري منچستر مي‌گويد: به تدريج ما داريم متوجه مي‌شويم محيطي که جنين در رحم مادرش در آن قرار مي‌گيرد نقش تعيين کننده‌اي در سلامت دراز مدت او دارد با اين حال ما نمي‌خواهيم مردم را بيش از حد نگران کنيم.

● ۲ علت عمده مرگ نوزاد

متأسفانه از هر ۵۰ زن باردار يک نفربه علت استرس بارداري مبتلا به اختلال در خوردن مي‌شود. اهميت اين قضيه هم در ارتباط اين اختلال با تولد نوزاد کم وزن و نارس است. بد نيست بدانيد که اين‌ها ۲ علت عمده مرگ نوزاد پس از تولد و بيمار شدن کودک در آينده است. منظور از اختلال خوردن بي‌اشتهايي عصبي(آنورکسيا) است که در آن فرد از ترس چاق شدن، غذا نمي‌خورد و همچنين بوليميا که پس از خوردن براي اينکه چاق نشود، خود را وادار به استفراغ مي‌کند.

جالب است بدانيد اثر استرس مادر در بارداري در جنين دختر و پسر متفاوت است. محققان دانشگاه مگديبورگ آلمان اثر استرس در ۳ماهه سوم بارداري موش‌ها را بررسي کرده و متوجه شدند فرزندان چنين موش‌هايي ارتباطات مغزي کمتري بين دو نيمکره مغز داشته و در نتيجه کمتر قادر به کنترل احساسات خود هستند. علاوه بر اين در ساير نواحي مغزي هم الگوي متفاوتي از انشعابات عصبي نسبت به شرايط طبيعي مشاهده شد که البته در دختر و پسر با هم فرق داشت.

● پسر‌ها کم طاقت ترند!

بعضي تحقيقات نشان داده که استرس بارداري باعث دختر شدن کودک خواهد شد. اين اولين بررسي است که ارتباط استرس با جنس جنين را نشان داده‌است. آنچه محققان دانمارکي در مجله پزشکي توليد مثل انسان چاپ کرده‌اند حاکي از اين است که احتمال دختر شدن نوزاد درمادران باردار پر استرس تا ۵ درصد بيشتر از مادراني است که آرامش خيال دارند. از آنجا که کروموزوم پدري تعيين‌کننده جنسيت جنين است، امکان دارد سطوح بالاي هورمون استرس لانه‌گزيني جنين پسر را در رحم سخت کرده و باعث سقط جنين‌هاي پسر شود.

● مشکل رفتاري با منشأ جنيني!

کودکي که مشکل رفتاري دارد، مضطرب وترسوست، ممکن است در دوران جنيني در معرض استرس مادر قرار گرفته‌باشد. محققان دانشگاه بريستول انگليس در يافته‌اند اضطراب در اواخر حاملگي با افزايش مقدار کورتيزول (يا همان هورمون استرس) در ۱۰ سالگي کودکي که قرار است به دنيا بيايد، ارتباط دارد. جالب است بدانيد کورتيزول خون جنين را مي‌توان از هفته ۱۷ جنيني اندازه گرفت.

متخصصان معتقدند مقادير بالاي کورتيزول از جفت رد مي‌شود. اين هورمون در حالت طبيعي به بدن کمک مي‌کند که با شرايط پر استرس به خوبي کنار بيايد. اما مواجهه طولاني‌ مدت با آن مي‌تواند افراد را دچار افسردگي، اضطراب و خستگي شديد کند. مطالعات قبلي در حيوانات هم نشان داده بود که استرس حيوانات باردار بر سيستم پاسخ به استرس در بدن يعني محور هيپوتالاموس- هيپوفيز- آدرنال که استرس را کنترل مي‌کند، تاثير دارد.

آخرين تحقيقات پروفسور ويوت گلوور از کالج سلطنتي لندن نيز نشان مي‌دهد فرزندان زناني که در دوران بارداري استرس داشته‌اند، مستعد مشکلات رفتاري و رواني مانند بيش‌فعالي و کم توجهي (ADHD) هستند. علاوه بر اين کودکاني که دردوران تکامل در معرض کورتيزول فراوان قرار بگيرند، در ۱۸‌ماهگي IQ وهوش کمتري خواهند داشت.

اين کودکان بچه‌هايي بسيار ترسو و مضطرب هستند. بد نيست بدانيد حدود يک ميليون کودک در انگليس از مشکلات ناشي از عدم تکامل عصبي مانند تاخير شناختي، ADHD و اضطراب رنج مي‌برند که محققان معتقدند ۱۵ درصدشان ممکن است در اثر استرس قبل از تولد باشد.

در اين بررسي محققان عوامل استرس مادر در بارداري را بررسي کرده و متوجه شدند اثر اين استرس در تکامل آينده کودک در زناني که همسرشان در بارداري نسبت به آنها بي‌رحم بوده و خشونت کرده‌اند، بسيار واضح است. بنابر اين شوهران نقش مهمي در کاهش استرس زن باردار دارند. عوامل ژنتيکي و محيط زندگي کودک بعد از تولد هم عوامل ديگري هستند که در تکامل کودک نقش دارند.

● يک اثر بزرگ!

طبق اين بررسي، استرس مادر احتمال ابتلا به يک سري مشکلات را افزايش مي‌دهد. مثلا احتمال ابتلاي کودک به بيش فعالي و کم‌توجهي را دو برابر مي‌کند. بنابر اين لازم است استرس مادران در دوران بارداري، سنجيده شود و درصورت نياز مداخله براي کاهش آن انجام شود. در واقع با کاهش استرس مادر در بارداري مي‌توان غير مستقيم بر پيامد حاملگي و بهبود تکامل نوزادان تاثير گذاشت. البته همين حرف‌ها و نتايج تحقيقات هم نبايد نگراني شما خانم باردار را فراهم آورد وگرنه نقض غرض شده‌است.

دکتر ديويد کاگهيل از دانشگاه داندي در اين باره مي‌گويد: ما درباره مقادير بسيار زياد استرس صحبت مي‌کنيم و گرنه کمي استرس بخشي طبيعي از زندگي روزانه است که بدن به خوبي از عهده‌اش برمي‌آيد. اين هشداري است براي شما که خود را در معرض استرس شديد قرار ندهيد و همين طور براي اطرافيان تا در دوران بارداري کاري نکنند که ميزان استرس‌ شما از حد مجاز فراتر رود. متخصصان براي کم کردن اين استرس‌ها راه‌هايي را پيشنهاد مي‌کنند که کلاسهاي پيش از زايمان يکي از آنهاست. در اين کلاسها آنچه زنان لازم است درباره بارداري، زايمان و سلامت کودک بدانند و روش‌هاي آرامش يافتن به آنها آموزش داده مي‌شود.

● ريشه استرس را ببر

۱) ورزش، تمرکز و تمرين آرامش و تمرين تنفس عميق نه تنها در کاهش استرس بارداري مؤثرند بلکه به راحتي زايمان هم کمک مي‌کنند.

۲) نداشتن خواب کافي، نداشتن تغذيه مناسب و اندوهگين بودن خودشان عوامل استرس زا به حساب مي‌آيد و شما را مستعد آسيب در برابر هر استرس حتي کوچک مي‌کنند. بنابر اين مراقب خواب و تغذيه خود باشيد و زياد مواد کافئين‌دار نخوريد.

۳) اميدوار باشيد و نگرش مثبت به وقايع داشته باشيد. ديدگاه شما به عوامل استرس زا مي‌تواند تاثير آنها بر شما را کم و زياد کند. اگر اميدوار باشيد، بر استرس بهتر غلبه مي‌کنيد.

 ۴) بچه‌دارشدن بزرگ‌ترين تغيير زندگي شماست و ممکن است براي اينکه با اين تغيير کنار بياييد نياز به حمايت فاميل و دوستان داشته باشيد. بنابر اين حتي قبل از تولد نوزاد از اطرافيان خود براي مواجهه با استرس کمک بخواهيد.

• - توصيه هاي تغذيه اي براي مادران باردار
• - ترس از درد زایمان
• - مصرف قرص ضدبارداری برای تعویق قاعدگی
• - هنگام بارداری ، موبایل خاموش
• - نيمه پنهان سزارين

• - دختر می خواهید یا پسر ؟
• - ریزش مو بعد از زایمان
• - کنترل دیابت بارداری
• - تهوع دوران بارداری
• - تغذیه در بارداری